ÖZET
Somali’de tarihsel Sünni-Şafi/Sufi omurga, 1990’lar sonrası devlet kapasitesinin zayıflamasıyla Selefi tekfirci bir din alanına yer değiştirmiştir. Bu çalışma “el-Şebab, dini söylemi hangi eğitim-medya-şeriat kanalları üzerinden araçsallaştırarak yerel meşruiyet ve katılım üretmektedir?” sorusundan hareketle ilerlemektedir. Çalışmanın temel sorusu, Somali’deki Sufi geleneğin marjinalleşmesi, gençlerin radikalleşmesi ve devlet-toplum ilişkilerinin dönüşümüne işaret etmektedir. Çalışma, güvenlik probleminin sadece askeri şiddetle açıklanamayacağını, din-eğitim-medya kanalları üzerinden inşa edilen kurumsal meşruiyetin bu problemi yeniden ürettiğini gösterdiği için önem taşımaktadır. Ayrıca, mevcut literatürün sentezini, vaaz ve fetva videoları ile propaganda materyalleri dahil açık kaynakların nitel içerik analizini, Loox’tan medreseye dönüşümü ve şeriat mahkemelerinin yayılımını süreç izleme ile, Sufi, Selefi, İhvan, Islah ve Ahlu Suna Waljamaaca (ASWJ) gibi aktörlerle ilişkilerin karşılaştırmalı okunmasını bir araya getirmektedir. Bulgular, medrese müfredatı ve çevrimiçi vaaz ekosisteminin Selefi söylemin yayılımını hızlandırdığını, Loox’un tasfiyesinin de yerel ahlaki pedagojide bir süreklilik kırılmasına yol açtığını ortaya koymaktadır. Diğer bir bulgu, el-Şebab modeli şeriat, tekfir merkezli bir korku ve itaat rejimi üreterek anayasayı ve modern hukuku sapkınlaştırmaktadır. Ayrıca örgütle doğrudan bağı olmayan kimi vaazlar ve fetvalar, tekfir/cihat eşiğini muğlaklayarak örtük meşruiyet Araştırma Makalesi üretmektedir. Son bulgu ise kadınların kamusal alandan dışlanması, zorla evlilik ve cinsel şiddet iddiaları gibi ahlaki çelişkiler, örgütün dini üstünlük söylemiyle çatışmakta ve meşruiyeti aşındırmaktadır. Nitekim bu bulgular, el-Şebab’la mücadelenin sadece askeri değil, din-eğitim-medya ekosistemini hedefleyen Loox’un pedagojik yeniden entegrasyonu, Sufi kurumların kapasite inşası, vaaz platform şeffaflığı ve karşı anlatı mekanizmaları, kadın ve gençlere yönelik koruyucu hizmetler gibi stratejiler gerektirdiğini göstermektedir. Çalışma, dini alanın ele geçirilmesini analitik olarak operasyonelleştirerek literatüre ölçülebilir bir katkı sunmaktadır. Aynı zamanda politika tasarımında kullanılabilecek somut bir mekanizma haritası üretmektedir.